Ατομική επιχείρηση και ελεύθερος επαγγελματίας
Έναρξη δραστηριότητας, ΚΑΔ, καθεστώς ΦΠΑ, παρακράτηση φόρου και η υποχρέωση διαβίβασης στο myDATA.
Η ατομική επιχείρηση είναι η πιο διαδεδομένη μορφή για τον ελεύθερο επαγγελματία και τον μικρό επιχειρηματία στην Ελλάδα. Η έναρξη γίνεται στη ΔΟΥ (ή ηλεκτρονικά) με δήλωση των ΚΑΔ (Κωδικοί Αριθμοί Δραστηριότητας) που περιγράφουν το αντικείμενο. Ο επαγγελματίας εντάσσεται κατά κανόνα σε καθεστώς ΦΠΑ — με δυνατότητα απαλλαγής κάτω από όριο τζίρου — και, όταν τιμολογεί προς επιχειρήσεις, ενδέχεται να εφαρμόζεται παρακράτηση φόρου. Ανεξαρτήτως μεγέθους, η ατομική επιχείρηση που τηρεί λογιστικά αρχεία υποχρεούται σε διαβίβαση στο myDATA. Η γνώση αυτών των κανόνων αποτρέπει λάθη σε κάθε παραστατικό.
- Έναρξη στη ΔΟΥ με δήλωση των ΚΑΔ που περιγράφουν τη δραστηριότητα.
- Καθεστώς ΦΠΑ, με δυνατότητα απαλλαγής κάτω από το όριο τζίρου.
- Πιθανή παρακράτηση φόρου στα τιμολόγια προς επιχειρήσεις.
- Υποχρέωση διαβίβασης παραστατικών στο myDATA ανεξαρτήτως μεγέθους.
Πώς λειτουργεί
Κάνεις έναρξη δραστηριότητας δηλώνοντας τους ΚΑΔ που αντιστοιχούν στο αντικείμενό σου. Ο κύριος ΚΑΔ καθορίζει τη βασική δραστηριότητα· μπορείς να προσθέσεις δευτερεύοντες.
Εντάσσεσαι σε καθεστώς ΦΠΑ. Κάτω από συγκεκριμένο όριο τζίρου μπορείς να υπαχθείς στο καθεστώς απαλλαγής μικρών επιχειρήσεων, χωρίς χρέωση ΦΠΑ· πάνω από το όριο χρεώνεις και αποδίδεις ΦΠΑ.
Εκδίδεις παραστατικά με τα υποχρεωτικά στοιχεία και τα διαβιβάζεις στο myDATA. Όταν τιμολογείς προς επιχειρήσεις, ελέγχεις αν εφαρμόζεται παρακράτηση φόρου, την οποία ο πελάτης παρακρατεί και αποδίδει στο Δημόσιο.
Υπολογίζεις τις ασφαλιστικές εισφορές (ΕΦΚΑ) και τη φορολογία εισοδήματος βάσει των καθαρών κερδών — έσοδα μείον εκπιπτόμενες δαπάνες.
Τηρείς τα ηλεκτρονικά βιβλία ενημερωμένα: η σωστή και έγκαιρη διαβίβαση στο myDATA διασφαλίζει ότι τα έσοδα και τα έξοδα συμφωνούν με τις δηλώσεις ΦΠΑ και εισοδήματος.
Νομική βάση
- Κώδικας ΦΠΑ (Ν.2859/2000) — καθεστώτα και απαλλαγή μικρών επιχειρήσεων.
- Ν.4172/2013 (ΚΦΕ) — φορολογία εισοδήματος και παρακράτηση φόρου.
- ΑΑΔΕ Α.1138/2020 — υποχρέωση διαβίβασης στο myDATA.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι ο ΚΑΔ;
Ο Κωδικός Αριθμός Δραστηριότητας περιγράφει το αντικείμενο της επιχείρησης. Δηλώνεται στην έναρξη και προσδιορίζει τη βασική και τις δευτερεύουσες δραστηριότητες. Επηρεάζει υποχρεώσεις και, σε ορισμένες περιπτώσεις, το φορολογικό αντικείμενο.
Μπορώ να απαλλαγώ από τον ΦΠΑ;
Κάτω από συγκεκριμένο όριο τζίρου μπορείς να υπαχθείς στο καθεστώς απαλλαγής μικρών επιχειρήσεων: δεν χρεώνεις ΦΠΑ στα παραστατικά, αλλά ούτε εκπίπτεις τον ΦΠΑ των δαπανών. Πάνω από το όριο, χρεώνεις και αποδίδεις ΦΠΑ κανονικά.
Πότε εφαρμόζεται παρακράτηση φόρου;
Συνήθως όταν ελεύθερος επαγγελματίας τιμολογεί προς επιχειρήσεις ή τον δημόσιο τομέα για ορισμένες υπηρεσίες. Ο πελάτης παρακρατεί το ποσοστό φόρου και το αποδίδει στο Δημόσιο για λογαριασμό σου, οπότε εισπράττεις το καθαρό ποσό.
Η ατομική επιχείρηση υποχρεούται στο myDATA;
Ναι. Η υποχρέωση διαβίβασης στο myDATA ισχύει για επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες που τηρούν λογιστικά αρχεία κατά τα ΕΛΠ, ανεξαρτήτως μεγέθους. Διαφέρει ο τρόπος διαβίβασης ανάλογα με τον όγκο των παραστατικών.
Πώς φορολογείται η ατομική επιχείρηση;
Με βάση τα καθαρά κέρδη — έσοδα μείον εκπιπτόμενες δαπάνες — σύμφωνα με την κλίμακα φορολογίας εισοδήματος. Επιπλέον καταβάλλονται ασφαλιστικές εισφορές στον ΕΦΚΑ. Η σωστή τήρηση βιβλίων και διαβίβαση στο myDATA είναι προϋπόθεση.