Shqipëria përballë BE — fiscalizimi dhe Peppol
Si po përshtatet sistemi shqiptar i fiscalizimit me acquis-in e BE-së për pranimin në Bashkimin Europian dhe përgatitja për Peppol BIS 3.0.
Shqipëria është vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Europian që nga 2014, me negociata pranuese formale që filluan në 2022. Procesi i pranimit kërkon përshtatjen e legjislacionit shqiptar me acquis-in europian, përfshirë Direktivat 2014/55/EU (faturimi elektronik në prokurimet publike) dhe 2025/0067 (ViDA — TVA në epokën digjitale). Sistemi aktual shqiptar i fiscalizimit (Ligji 87/2019) është një model i centralizuar i ngjashëm me italian SDI ose srpsk SEF, ndërsa BE preferon modelin Peppol BIS Billing 3.0 i decentralizuar. Përshtatja graduale pritet të bëhet 2026-2028, paralelisht me hapjen e kapitujve përkatës të negocimit.
- Vend kandidat BE: që nga 2014, negociata formale që nga 2022.
- Direktiva 2014/55/EU: e detyrueshme për kapitullin 5 (prokurimet publike) i acquis-it të BE-së.
- Direktiva 2025/0067 (ViDA): kërkon EN16931 për B2B intra-EU nga 1 korrik 2028.
- Sistem aktual: fiscalizimi DPT i centralizuar; përshtatja te Peppol BIS 3.0 për të ardhmen.
Si funksionon
Sistemi aktual i fiscalizimit shqiptar (përmes fiscalizimi.fi.al) është një model i centralizuar 'clearance' — çdo faturë regjistrohet te DPT para se të dërgohet te marrësi. Ky model i ngjashëm me Italinë (SDI) ose Serbinë (SEF) ofron kontroll të fortë tatimor por nuk është direkt kompatibël me modelin Peppol 4-corner i BE-së.
Për shkëmbim me partnerë në BE, biznesi shqiptar duhet të lëshojë fatura në dy formate paralelisht: fiscalizimi për regjistrim te DPT (i detyrueshëm sipas ligjit shqiptar) dhe EN16931 Peppol për dërgim te marrësi në BE (i preferuar nga marrësit europianë).
Përshtatja graduale e sistemit po planifikohet. Opsion 1: ruajtja e fiscalizimit DPT për transaksionet e brendshme dhe shtimi i Peppol për intra-EU. Opsion 2: kalimi gradual te Peppol për të dyja, me DPT si Access Point. Vendimi nuk është marrë ende — varet nga dinamika e negociatave pranuese.
Për bizneset që eksportojnë te BE, përgatitja për ViDA 2028 është kritike. Edhe pse Shqipëria mund të mos jetë anëtare e BE-së deri në 2028, marrësit europianë do të kërkojnë EN16931 për çdo faturë intra-EU. Bizneset shqiptare duhet të sigurohen që softueri i tyre lëshon në të dyja formatet.
Negociatat pranuese ndjekin një rrugë të caktuar: hapja e kapitujve, përshtatja e legjislacionit, mbyllja e kapitujve, anëtarësimi. Kapitulli 5 (Prokurimet publike) kërkon Direktivën 2014/55/EU — pra fiscalizimi i sistemeve B2G. Kapitulli 16 (Tatimet) kërkon ViDA. Të dyja janë në procesin e negocimit.
Kuadri ligjor
- Marrëveshja e Stabilizimit dhe Asociimit BE-Shqipëri (2009).
- Direktiva 2014/55/EU për faturimin elektronik në prokurimet publike.
- Direktiva 2025/0067 (ViDA) për TVA në epokën digjitale.
- Strategjia e Reformës së Sistemit Fiscal të Shqipërisë (DPT).
Pyetjet e shpeshta
Kur do të anëtarësohet Shqipëria në BE?
Nuk ka datë të fiksuar. Negociatat pranuese formale nisën në 2022, por procesi normal zgjat 7-12 vjet. Të paktën deri 2028-2030 është e mundshme nëse procesi vazhdon pa pengesa kryesore. Përshtatja e fiscalizimit me Peppol/ViDA do të bëhet paralelisht me hapjen e kapitujve përkatës, jo vetëm në momentin e anëtarësimit.
A duhet të kem dy sisteme paralele tani?
Po, nëse keni klientë në BE. Sistemi shqiptar i fiscalizimit (përmes fiscalizimi.fi.al) është i detyrueshëm sipas ligjit shqiptar — pa të, fatura nuk është e vlefshme. Por për marrësit në BE, ata do të kërkojnë EN16931 Peppol për të mundësuar përpunimin automatik. Softueri modern (si 4invoices) menaxhon të dyja paralelisht pa ndërhyrje manuale.
A do të zëvendësohet fiscalizimi DPT me Peppol?
Mundësi reale por jo e sigurt. Disa vende të BE-së (Italia, Polonia, Hungaria) ruajnë sistemet e tyre të centralizuara paralelisht me Peppol. Shqipëria mund të zgjedhë të njëjtën rrugë — fiscalizimi për kontroll tatimor + Peppol për shkëmbim ndërkombëtar. Ose mund të kalojë plotësisht te Peppol nëse vlerësohet që dy sisteme paralele janë administrativisht të rënda.
Cili është statusi i Shqipërisë në Peppol sot?
Joformal — Shqipëria nuk është anëtare e OpenPeppol Authority dhe nuk ka schemeID kombëtare oficiale të caktuar. Bizneset shqiptare që dëshirojnë të dërgojnë faturat Peppol te BE përdorin AP komerciale të BE-së me schemeID gjenerike (p.sh. schemeID e bazuar në EORI ose tax ID). Përcaktimi i schemeID kombëtare zyrtare pritet me pranimin formal në Peppol Authority.
Si të përgatitem si biznes shqiptar?
Hapi 1: Sigurohuni që sistemi juaj i faturimit lëshon në fiscalizimi.fi.al (i detyrueshëm). Hapi 2: Konfiguroni mundësinë e gjenerimit EN16931 XML për klientët në BE. Hapi 3: Nëse keni klientë të mëdhenj në BE që do të kërkojnë Peppol, lidhuni me një AP komerciale të BE-së për dërgim. Hapi 4: Përgatituni për ViDA 2028 — kjo do të jetë e detyrueshme për të gjithë eksportet B2B në BE.